Katarakt, gözün doğal merceğinin saydamlığını kaybetmesiyle ortaya çıkan ve görmenin zaman içinde bulanıklaşmasına yol açabilen bir göz hastalığıdır. Göz merceğindeki bu değişim ışığın retina üzerinde düzgün biçimde odaklanmasını zorlaştırabilir. Bunun sonucunda görme netliği, renk algısı, gece görüşü ve ışığa karşı hassasiyet etkilenebilir.
Katarakt tedavisi, yalnızca göz muayenesindeki görme derecesine göre planlanmaz. Kataraktın kişinin okuma, araç kullanma, çalışma, ev içindeki hareketleri ve diğer günlük faaliyetleri üzerindeki etkisi de değerlendirilir. Kataraktın varlığı her zaman hemen ameliyat gerektiği anlamına gelmez.
Erken dönemde gözlük numarasının güncellenmesi, ortam aydınlatmasının düzenlenmesi veya kamaşmayı azaltan önlemler bazı günlük faaliyetleri kolaylaştırabilir. Ancak bu yöntemler kataraktı ortadan kaldırmaz. Katarakt nedeniyle saydamlığını kaybeden doğal göz merceğinin çıkarıldığı cerrahi işlem, kataraktın kalıcı olarak giderilmesini sağlayan tedavi yaklaşımıdır.
Katarakt Nedir?
Gözün doğal merceği, göz bebeğinin arkasında bulunan saydam bir yapıdır. Işığın retina üzerinde odaklanmasına yardımcı olur ve farklı mesafelerdeki görüntülerin algılanmasında görev alır.
Doğal göz merceğinin saydamlığı azaldığında görüntü göze net biçimde ulaşamayabilir. Bu durum katarakt olarak adlandırılır. Katarakt bir gözde veya her iki gözde gelişebilir. İki gözde de bulunması durumunda ilerleme hızı ve görmeye etkisi aynı olmayabilir.
Katarakt çoğunlukla yaşla birlikte göz merceğinde meydana gelen doğal değişikliklerle ilişkilidir. Bununla birlikte göz travmaları, bazı sistemik hastalıklar, daha önce geçirilmiş göz ameliyatları, bazı ilaçların uzun süreli kullanımı ve radyasyon gibi etkenler de katarakt gelişimiyle ilişkili olabilir.
Katarakt Belirtileri Nelerdir?
Kataraktın erken döneminde belirgin bir şikâyet bulunmayabilir. Mercekteki saydamlık kaybı arttıkça görmeyle ilgili değişiklikler daha fazla fark edilebilir.
Kataraktla birlikte görülebilecek belirtiler şunlardır:
- Görmenin bulanık, puslu veya sisli hâle gelmesi
- Renklerin daha soluk veya sarımsı algılanması
- Gece veya düşük ışıkta görme güçlüğü
- Güneş ışığına, lambalara veya araç farlarına karşı hassasiyet
- Işıkların çevresinde halka görülmesi
- Kontrast algısının azalması
- Okuma sırasında daha güçlü aydınlatma ihtiyacı
- Gözlük numarasının daha sık değişmesi
- Tek gözle bakıldığında çift veya gölgeli görme
- Uzak ya da yakın mesafedeki görüntülerin netliğinde azalma
Bu belirtiler yalnızca katarakta özgü değildir. Retina, kornea, optik sinir ve göz yüzeyiyle ilgili farklı durumlarda da benzer şikâyetler görülebilir. Bu nedenle katarakt tanısı yalnızca belirtilere dayanarak değil, göz hekimi tarafından yapılan muayeneyle konur.
Katarakt Günlük Yaşamı Nasıl Etkileyebilir?
Kataraktın görmeye etkisi her kişide aynı değildir. Bazı kişilerde uzun süre hafif bir bulanıklık bulunurken bazı kişilerde gece görüşü, ışık hassasiyeti veya yakın mesafedeki faaliyetler daha erken etkilenebilir.
Katarakta bağlı görme değişiklikleri şu faaliyetlerde güçlük oluşturabilir:
- Kitap, gazete veya telefon ekranı okumak
- Bilgisayar kullanmak
- Gece veya güneşli havada araç kullanmak
- Merdiven ve basamakları ayırt etmek
- Yüzleri veya uzaktaki işaretleri seçmek
- Renk ve kontrast ayrımı gerektiren işler yapmak
- Loş ortamlarda hareket etmek
Tedavi planı oluşturulurken yalnızca görme testi sonucu değil, kişinin günlük yaşamda hangi faaliyetlerde zorlandığı da dikkate alınır.
Katarakt Neden Oluşur?
Kataraktın en sık nedeni yaşla birlikte doğal göz merceğinin yapısında oluşan değişikliklerdir. Ancak katarakt yalnızca ileri yaşlarda görülmez.
Katarakt gelişimiyle ilişkili olabilecek durumlar arasında şunlar yer alabilir:
- İleri yaş
- Ailede katarakt öyküsü
- Diyabet gibi bazı sistemik hastalıklar
- Göze alınan darbe veya göz yaralanmaları
- Daha önce geçirilmiş bazı göz ameliyatları
- Kortikosteroid içeren bazı ilaçların uzun süreli kullanımı
- Sigara kullanımı
- Yoğun ultraviyole ışığına maruz kalma
- Baş ve göz çevresine uygulanan radyasyon tedavileri
- Doğuştan veya çocukluk döneminde ortaya çıkan göz merceği değişiklikleri
Risk faktörlerinden birinin bulunması kişinin mutlaka katarakt geliştireceği anlamına gelmez. Benzer şekilde belirgin bir risk faktörü bulunmayan kişilerde de katarakt gelişebilir.
Katarakt Türleri Nelerdir?
Katarakt, ortaya çıkış nedenine, geliştiği yaşa ve doğal göz merceğinin hangi bölümünü etkilediğine göre farklı biçimlerde sınıflandırılabilir.
Yaşa Bağlı Katarakt
En sık görülen katarakt grubudur. Doğal göz merceğinin yapısında yaşla birlikte meydana gelen değişikliklerle ilişkilidir. Merceğin merkezini, dış tabakalarını veya arka bölümünü farklı düzeylerde etkileyebilir.
Travmatik Katarakt
Göze alınan darbe, kesici yaralanma veya başka bir göz travması sonrasında gelişebilir. Katarakt travmadan kısa süre sonra ortaya çıkabileceği gibi yıllar sonra da fark edilebilir.
Doğuştan ve Çocukluk Çağı Kataraktı
Bazı çocuklar göz merceğinde doğuştan bulunan saydamlık kaybıyla dünyaya gelebilir. Katarakt çocukluk döneminde daha sonra da gelişebilir. Çocukluk çağı kataraktlarının görme gelişimini etkileme ihtimali bulunduğundan değerlendirme ve tedavi yaklaşımı yetişkinlerden farklıdır.
Diğer Hastalıklar veya İlaçlarla İlişkili Katarakt
Diyabet, göz içi iltihapları ve bazı sistemik hastalıklarla birlikte katarakt gelişebilir. Bazı ilaçların, özellikle uzun süreli kortikosteroid kullanımının da katarakt oluşumuyla ilişkisi bulunabilir. Kullanılan ilaçlar doktor önerisi olmadan bırakılmamalıdır.
Katarakt Tanısı Nasıl Konur?
Katarakt tanısı göz hekimi tarafından yapılan ayrıntılı göz muayenesiyle konur. Muayenenin kapsamı kişinin yaşı, belirtileri, genel sağlık durumu ve eşlik eden göz hastalıklarına göre değişebilir.
Değerlendirme sırasında uygulanabilecek işlemler şunlardır:
- Görme keskinliği ölçümü: Uzak ve yakın mesafedeki görme düzeyi değerlendirilir.
- Göz numarası ölçümü: Görme azalmasının gözlük değişikliğiyle ne ölçüde düzeltilebildiği incelenir.
- Biyomikroskopik muayene: Kornea, gözün ön bölümü ve doğal göz merceği ayrıntılı olarak değerlendirilir.
- Göz içi basıncı ölçümü: Göz tansiyonu kontrol edilir.
- Göz dibi muayenesi: Göz bebeği büyütülerek retina, makula ve optik sinir incelenebilir.
- Ek görüntüleme testleri: Gerekli görülen kişilerde retina ve makula için optik koherens tomografi gibi yöntemlerden yararlanılabilir.
Katarakt bulunduğunda görme azalmasının tamamının katarakttan kaynaklandığı varsayılmaz. Retina, makula, kornea ve optik sinir hastalıklarının da görme sonucunu etkileyip etkilemediği değerlendirilir.
Katarakt İlaç veya Gözlükle Tedavi Edilebilir mi?
Gözlük numarasının değiştirilmesi, daha güçlü ortam aydınlatması kullanılması veya kamaşmayı azaltan güneş gözlükleri erken dönemde bazı görme şikâyetlerinin yönetilmesine yardımcı olabilir. Bu yöntemler doğal göz merceğindeki saydamlık kaybını ortadan kaldırmaz.
Kataraktı eriten, saydamlığını geri kazandıran veya ilerlemesini kesin olarak durduran rutin bir ilaç ya da göz damlası tedavisi bulunmamaktadır. Kataraktın görmeyi ve günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi durumunda cerrahi tedavi değerlendirilir.
Takip sürecinin uzunluğu ve kontrol sıklığı, kataraktın ilerleme durumu ile kişinin görme ihtiyaçlarına göre göz hekimi tarafından belirlenir.
Katarakt Ameliyatına Ne Zaman Karar Verilir?
Katarakt ameliyatı kararı yalnızca göz muayenesinde ölçülen görme düzeyine göre verilmez. Kataraktın kişinin yaşam biçimi ve günlük faaliyetleri üzerindeki etkisi değerlendirilir.
Cerrahi tedavi şu durumlarda gündeme gelebilir:
- Görme azalmasının günlük faaliyetleri güçleştirmesi
- Okuma veya ekran kullanımının belirgin biçimde etkilenmesi
- Araç kullanırken güvenli görüşün sağlanamaması
- Kamaşma ve gece görüşü sorunlarının günlük yaşamı sınırlaması
- Kataraktın retina veya gözün diğer bölümlerinin muayenesini engellemesi
- Gözlük değişikliğine rağmen yeterli görme elde edilememesi
- Kataraktın ilerlemesinin cerrahi işlemi güçleştirme ihtimali
Ameliyatın olası faydaları, riskleri, ameliyatın ertelenmesi durumunda oluşabilecek etkiler ve kişinin tedavi tercihi birlikte ele alınır. Kataraktın belirli bir seviyeye gelmesini veya halk arasında kullanılan ifadeyle “olgunlaşmasını” beklemeye yönelik herkes için geçerli sabit bir kural bulunmaz.
Katarakt Tedavisi Nasıl Yapılır?
Kataraktın cerrahi tedavisinde saydamlığını kaybeden doğal göz merceği çıkarılır ve yerine yapay bir göz içi lens yerleştirilir. Uygulanacak cerrahi yöntem, gözün yapısı, kataraktın özellikleri ve hekimin değerlendirmesine göre planlanır.
Ameliyatın aşamaları, anestezi seçenekleri, ameliyat öncesi hazırlık, olası riskler ve ameliyat sonrası takip süreci hakkında ayrıntılı bilgi için katarakt cerrahisi sayfası incelenebilir.
Katarakt Tedavisi sayfasında tedavi kararının nasıl verildiği açıklanırken, cerrahi işlemin teknik aşamaları Katarakt Cerrahisi sayfasında ele alınacaktır. Böylece iki sayfa farklı arama niyetlerine cevap verecektir.
Katarakt Ameliyatı Öncesinde Hangi Ölçümler Yapılır?
Cerrahi kararı verilen kişilerde ameliyat öncesi değerlendirme genişletilir. Göz içine yerleştirilecek yapay lensin gücünün hesaplanması ve uygun cerrahi planın oluşturulması için farklı ölçümler yapılabilir.
Bu değerlendirmeler arasında şunlar bulunabilir:
- Gözün ön-arka uzunluğunun optik biyometriyle ölçülmesi
- Korneanın eğriliğinin keratometriyle değerlendirilmesi
- Astigmatizma düzeyinin ve ekseninin belirlenmesi
- Gerekli durumlarda kornea topografisi veya tomografisi
- Retina ve makula değerlendirmesi
- Göz yüzeyi ve gözyaşı tabakasının incelenmesi
- Daha önce geçirilmiş göz ameliyatlarının değerlendirilmesi
Daha önce korneaya yönelik lazer ameliyatı geçirmiş kişilerde göz içi lens hesaplamasının farklı yöntemlerle yapılması gerekebilir.
Katarakt Ameliyatında Göz İçi Lens Nasıl Seçilir?
Katarakt ameliyatında çıkarılan doğal göz merceğinin yerine göz içi lens yerleştirilir. Lensin optik gücü, ameliyat öncesinde yapılan göz ölçümleriyle hesaplanır.
Lens seçimi sırasında gözün yapısı, astigmatizma düzeyi, retina ve kornea sağlığı, uzak-yakın görme beklentileri, mesleki ihtiyaçlar ve günlük faaliyetler birlikte değerlendirilir.
Monofokal, torik veya farklı odak özelliklerine sahip göz içi lenslerin kullanım amaçları aynı değildir. Göz içi lens seçenekleri hakkında daha ayrıntılı bilgi için akıllı lensler sayfası incelenebilir.
Hiçbir göz içi lens türü her kişide tüm mesafelerde gözlük ihtiyacının tamamen ortadan kalkacağını garanti etmez. Ameliyat sonrasında bazı günlük faaliyetler için gözlük kullanımı gerekebilir.
Kataraktın İlerlemesi Önlenebilir mi?
Katarakt gelişimini veya ilerlemesini tamamen engelleyen kesin bir yöntem bulunmamaktadır. Bununla birlikte genel göz sağlığını korumaya yönelik bazı alışkanlıklar risklerin yönetilmesine katkı sağlayabilir.
- Ultraviyole koruması bulunan güneş gözlükleri kullanmak
- Sigara kullanmamak
- Diyabet gibi sistemik hastalıkların takibini sürdürmek
- Göz yaralanması riski bulunan iş ve aktivitelerde koruyucu gözlük kullanmak
- Kullanılan ilaçları doktor önerisi olmadan değiştirmemek
- Görme değişikliği olduğunda göz muayenesini ertelememek
Bu önlemler kataraktın kesin olarak önleneceği anlamına gelmez. Kataraktın oluşumu ve ilerleme hızı kişiden kişiye değişebilir.
Ankara’da Katarakt Tedavisi ve Değerlendirme Süreci
Ankara’da katarakt tedavisi için yapılan değerlendirmede belirtiler, görmenin günlük yaşama etkisi, kataraktın yapısı ve gözün diğer bölümlerinin sağlık durumu birlikte ele alınır.
Kudret Göz Hastanesi’nde katarakt tanısı, takip planı ve cerrahi tedavi gereksinimi göz hekimi muayenesinin sonuçlarına göre belirlenir. Ameliyat kararı verilmesi hâlinde göz içi lens hesaplaması ve cerrahi planlama için gerekli ölçümler yapılır.
Katarakt Tedavisi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Katarakt kendiliğinden geçer mi?
Katarakt, doğal göz merceğinin saydamlığını kaybetmesi sonucunda oluşur ve kendiliğinden ortadan kalkması beklenmez. Erken dönemde bazı görme şikâyetleri gözlük veya ortam düzenlemeleriyle yönetilebilir.
Kataraktın kesin tedavisi nedir?
Kataraktı ortadan kaldıran tedavi, saydamlığını kaybeden doğal göz merceğinin cerrahi olarak çıkarılması ve yerine göz içi lens yerleştirilmesidir. Ancak katarakt tanısı konan her kişide hemen ameliyat gerekmez.
Katarakt ameliyatı için görmenin tamamen azalması beklenir mi?
Hayır. Ameliyat kararı, kataraktın kişinin günlük yaşamını ve görme ihtiyaçlarını ne ölçüde etkilediğine göre verilir. Yalnızca belirli bir görme derecesine ulaşılması beklenmez.
Katarakt iki gözde aynı anda gelişir mi?
Katarakt her iki gözde bulunabilir ancak iki gözdeki türü, ilerleme hızı ve görmeye etkisi farklı olabilir. Her göz ayrı olarak değerlendirilir.
Katarakt gözlükle düzelir mi?
Erken dönemde gözlük numarasının değiştirilmesi görmeyi bir ölçüde destekleyebilir. Katarakt ilerledikçe gözlükle elde edilen görme yeterli olmayabilir. Gözlük kataraktı ortadan kaldırmaz.
Katarakt ameliyatında hangi lens kullanılır?
Göz içi lens seçimi göz ölçümleri, astigmatizma, retina ve kornea sağlığı ile kişinin görme ihtiyaçlarına göre yapılır. Her lens türü her kişi için uygun değildir.
Katarakt tekrar oluşur mu?
Katarakt ameliyatında doğal göz merceği çıkarıldığı için aynı doğal mercekte yeniden katarakt oluşmaz. Ancak zaman içinde göz içi lensin arkasındaki kapsülde matlaşma gelişebilir. Bu durum arka kapsül kesifleşmesi veya ikincil katarakt olarak adlandırılır ve asıl kataraktın yeniden oluşması anlamına gelmez.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır. Katarakt tanısı, takip sıklığı ve tedavi planı göz muayenesi sonrasında hekim tarafından belirlenir.